انجیل مَتّی اولین کتاب از مجموعه کتب عهد جدید، یکی از چهار روایت مستدل از تولد، زندگی، خدمت، مرگ و قیام عیسای مسیح به شمار میآید. این روایت با نگاهی به شجرهنامۀ عیسای ناصری در باب نخست، مسیح موعود را به ابراهیم و داوود در عهد عتیق پیوند میدهد و در بابهای دوم و سوم، داستان تولد عیسی را تحقق وعدۀ ظهور مسیح موعود مطابق عهد عتیق خوانده و او را عمانوئیل یعنی «خدا با ماست» معرفی میکند. در بابهای چهار تا هفت، عیسی ظهور پادشاهی خدا را اعلام میکند و به این ترتیب بُنمایۀ اصلی خدمت خود یعنی نقشۀ خدا برای نجات بشر از طریق مسیح موعود را به خوانندگان ارائه میدهد. در ادامه، در بابهای هشت تا ده، تجلی پادشاهی خدا با دعوت عیسی به پیروی از او با تعالیم عیسی دربارۀ رنجدیدگان، دردمندان، و شکستهدلان به گونهای پیوند میخورد که فیض مسیح را در زندگی فرد فرد پیروان او به نمایش میگذارد. به عبارتی، برای درک و دریافت پادشاهی خدا باید سرمشق مسیح را پی گرفت. بابهای یازده تا سیزده، روایتگر پاسخ و واکنش طیفهای مختلف مردم به دعوت عیسی است که در نهایت با مجموعهای از داستانهای آموزندۀ تعلیمی مسیح که به زبان آموزههای مسیحی «مَثَل» خوانده میشوند در باب سیزده به پایان میرسد.
در نیمۀ دوم کتاب، متّی در بابهای چهارده تا بیست، با روایت پذیرش عیسی از سوی مردم با پیشینۀ یهودی و غیریهودی و واکنش منفی روحانیون یهودی بر رد ادعای عیسی مبنی بر این که او همان مسیح موعود است، ادامه میدهد. اما برخلاف نظر بسیاری، استدلال مسیح بر پادشاهی خدا، نه با پیروزمندی به قدرت جنگ و زور شمشیر بلکه به مدد رنج و مرگی میسر میشد که خون او برای نجات قومش از گناه باید ریخته میشد. در اصل، عیسی در روایت انجیل متّی خود را پادشاهی خدمتگزار معرفی میکند که حکومت او بر پایۀ جان دادن برای اسرائیل و همۀ جهان تعریف میشود. این نوع فرمانروایی آنچنان غریب و نامتعارف به نظر میآید که عیسی در بابهای هجده تا بیست به تشریح ذات وارونۀ این پادشاهی میپردازد. در این پادشاهی به جای انتقام، بخشش هنجار محسوب میشود و حرمت با خدمت به دیگران به دست میآید و نه به برتریطلبی. در بابهای بیست و یک تا بیست و پنج، این دو پادشاهی در مقابل هم قرار میگیرند. از یک سو، رهبران در پی رسوایی عیسی بر میآیند ولی او با پاسخ قاطع مبنی بر ریاکاری، تزویر و دُکانداری دینی، آنها را به چالش میکشد که در نهایت همین به دستاویزی برای قتل عیسی در بابهای پایانی روایت متّی بدل میشود. اما باید خاطرنشان کرد که روایت مرگ او پیش از وقوع در جای جای صحبتهای مسیح در بابهای پیشین و سرانجام در بابهای بیست و سه تا بیست و پنجم خطاب به شاگردانش آمده است.
سرانجام در بابهای پایانی، باب بیست و شش تا بیست و هشتم، بر سفرهای که بدان عشای ربّانی میگوییم، عیسی بازتعریفی از نان و شراب به عنوان خون و بدن خود به شاگردان ارائه میدهد که یادآوریای از بدن کوفته و خون ریخته شدۀ مسیح برای نجات بشر است. دیری نمیپاید که بعد از شام، عیسی به ترغیب روحانیون یهود دستگیر و شکنجه میشود که در نهایت با حکم پادشاه به مرگ روی صلیب میانجامد. اینجاست که دوباره در بخش پایانی، روایت متّی با استناد به عهد عتیق، تحقق ظهور مسیح را به بحث میگذارد و از پادشاه خدمتگزاری صحبت میکند که به داوری قوم ننشسته، بلکه خود او در تخت قضاوت قوم به مرگ محکوم میشود تا راهی برای نجات و رهایی کامل آنها فراهم کند.
در باب آخر، نقطۀ اوج روایت زندگی عیسی با قیام او از مردگان در روز سوم رقم میخورد. اینجاست که مسیحِ قیام کرده پیش از صعود به آسمان تعالیم پایانی خود را به شاگردانش ارائه میکند. او که با قیام از مردگان بر مرگ پیروز شده، بر اعتبار پادشاهی خود بر جهان صحه میگذارد و از آنها میخواهد تا به همۀ جهان بروند و این خبر خوش را به دیگران اعلام کنند. و در نهایت انجیل به روایت متّی با وعدۀ مسیح مبنی بر همراهی با آنان تا انقضای عالم که تجلّی دوبارهای از نام او یعنی «خدا با ما» است به پایان میرسد.
